Glossary

Document model

English	Thai Style	หมายเหตุ
document	document	หน่วยข้อมูลพื้นฐาน — ไม่แปลเป็น “เอกสาร” เพราะจะสับสนกับ documentation
collection	collection	กลุ่มของ document — เทียบเท่า table ใน relational DB
field	field	คีย์หนึ่งตัวใน document
BSON	BSON	binary encoding ของ JSON ที่ MongoDB ใช้เก็บข้อมูลจริง
`_id` / ObjectId	`_id` / ObjectId	primary key เริ่มต้นของทุก document
embedding	embed / การ embed	เก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องไว้ใน document เดียวกัน
referencing	reference / การ reference	เก็บ `_id` ของ document อื่นไว้แทนการ embed

Query & CRUD

English	Thai Style	หมายเหตุ
query	query	ใช้ทับศัพท์ ไม่แปลเป็น ” query “
filter	filter	เงื่อนไขที่ query ใช้จับคู่ document
operator (`$gt`, `$in`, …)	operator	คีย์พิเศษขึ้นต้นด้วย `$`
projection	projection	การเลือกว่าจะคืน field ไหนกลับมา
upsert	upsert	update ถ้าเจอ, insert ถ้าไม่เจอ
operation	operation	คำกลาง ๆ สำหรับการกระทำหนึ่งครั้งบน database (ไม่แปลเป็น “การดำเนินการ”)

Indexes & Aggregation

English	Thai Style	หมายเหตุ
index	index	โครงสร้างข้อมูลที่เร่งความเร็ว query
compound index	compound index	index ที่สร้างจากหลาย field
ESR rule	กฎ ESR (Equality, Sort, Range)	ลำดับการจัด field ใน compound index
aggregation pipeline	aggregation pipeline	ลำดับของ stage ที่แปลง document ทีละขั้น
stage (`$match`, `$group`, …)	stage	หนึ่งขั้นตอนใน aggregation pipeline
accumulator	accumulator	ฟังก์ชันสรุปค่าใน `$group` เช่น `$sum`, `$avg`

Transactions & Scaling

English	Thai Style	หมายเหตุ
transaction	transaction	กลุ่มของ operation ที่ต้อง commit หรือ abort พร้อมกัน
write concern / read concern	write concern / read concern	ระดับการยืนยันความทนทาน/ความสดของข้อมูล
replica set	replica set	กลุ่มของ MongoDB instance ที่ถือสำเนาข้อมูลเดียวกัน
primary / secondary	primary / secondary	node ที่รับเขียน / node ที่คัดลอกข้อมูลมา
sharding	sharding	การกระจาย collection ไปหลาย shard เพื่อ scale การเขียน
shard key	shard key	field ที่ใช้ตัดสินว่า document อยู่บน shard ไหน
chunk	chunk	ช่วงของ shard key ที่กำหนดให้ shard ใด shard หนึ่งดูแล

เมื่อ ไม่ ควรใช้ literal Thai translation

หลีกเลี่ยง	ใช้แทน
เอกสาร (หมายถึง document)	document
คอลเลกชัน	collection
การดำเนินการ	operation (หรือ “ทำงาน” / “รัน” ถ้าหมายถึงกริยา)
ทำการ + กริยา (เช่น “ทำการ insert”)	ตัดคำว่า “ทำการ” ออก ใช้กริยาตรง ๆ (“insert”)
ชิ้นส่วน (หมายถึง shard/chunk)	shard / chunk

🍃 ทำไมคำเหล่านี้ไม่แปลเป็นไทยทั้งหมด

เพราะนั่นไม่ใช่วิธีที่ Thai developer พูดกันจริง ๆ ในที่ทำงาน คำอย่าง document, collection, index หรือ transaction เราพูดเป็นภาษาอังกฤษปนไทยเสมอ ทั้งในโค้ด ใน MongoDB documentation ทางการ และในบทสนทนาหน้างาน แปลเป็นไทยล้วนเมื่อไรก็อ่านแปลกทันที แถมค้นคำศัพท์ในเอกสารทางการไม่เจอ ดังนั้น course นี้จึงคงคำศัพท์เทคนิคไว้เป็นภาษาอังกฤษ แล้วใช้ภาษาไทยกับโครงสร้างประโยคและคำอธิบายแทน